Friday, October 31, 2014

سرائیکی واول

واول:

  1. اِی Close front unrounded vowel بِین، تِیر، نیل، کھیر، دیِن، شین، مِیل،سرائیکِی، سندھِی وچ
  2. اُو Close back rounded vowel فضُول، پرُوتھا، 
  3. زیر Near-close near-front unrounded vowel زیر معروف عربی آلی ، کھڑی زیر استعمال تھیندی ہے۔   نٖبو، مٖٹی، پھٖکا، پھٖݙا 
  4. پیش Near-close near-back vowel پیش معروف عربی آلی ایندے کیتے بٗٹھی پیش  آندی ہے۔  پٗدیناں،سٗتا، رٗٹھی۔
  5. ے Close-mid front unrounded vowel وڈی ے / مجہول  سیب، بھیڈ، کھیڈ
  6. و Close-mid back rounded vowel وا مجہول کھول، شور، دھو، کھوٹا
  7. زبر Mid central vowel اصل زبر ٻَٹ، مَن،اَمَن،اَن، اَٹ
  8. زبر Open mid front unrounded vowel زیر دی آواز آلی ، سرائیکی آلی وݙی زیر نال رلدی ملدی آواز، مَحبوب، مَہربانی، مَہک، شَہَر
  9. زبر Open-mid back unrounded vowel  غم،ٻل، ول، سڑ، سَݙ 
  10. اَے Near open front unrounded vowel بَیل، غَیر،خَیر، سَیت،مَیل
  11. زبرالف Open front unrounded vowel عربی آلی عام زبر شانتی، چھاںٹی، چُماں، خان
  12. زبرالف  Open central unrounded vowel  پا،پنجابی وچ جا
  13. زبر Open back unrounded vowel عربی وچ ط اُتے زبر طَویل 
  14. آ Open back rounded vowel  آب، آس، آپ
  15. وݙی پیش (مڄہول)Near-close central rounded vowel :  رُک، چُھٹ، پھُٹ، اُݙ پُݙ، ہُٹ
  16. وݙی زیر (مجہول)Mid front unrounded vowel: (کے تھ) کِتھ، اِتھ، جِتھ، کِݨ مِݨ


لمبے مرکب واول:
17۔اَی:   مَیت،وصَیت
18۔اَو:Open-mid back rounded vowelغَور، بھَورا، مَوت، کَوڑا 

سیمی واول: 

1۔ی Palatal approximant  یار، یوم 
2۔و Labio velar approximant وار
3۔و Labiodental approximant وال 
مرکب واول دیاں  کجھ مثالاں فوٹو وچ ݙیکھو۔


مکدی ڳالھ ایہہ ہے جو سرائیکی وچ پنج چھوٹے (شارٹ) واول: زبر، وݙی زیر، زیر، وݙی پیش تے  پیش ہن۔
ݙہ  لمبے واول: زبر+ الف،  زبر+ی، زبر+ے،  زبر+ و, زبر+ واؤ پیش، زیر+ی،  پیش+ و،  الف، خالی ے، خالی و


کرسٹوفر شیکل phoible.org دے مطابق سرائیکی وچ 48 کانسن انٹ تے 35 واول، کل 83 آوازاں ہن۔ انہاں وچوں کلہے کانسن انٹ 28 ہن۔ 15ڈبل کانسن انٹ ، 3 سی ڈینٹل ت ،ج ، د   تے 2 سی ڈیینٹل سی تھ ، دھ ہن۔ 9 واول، 9 مد آلے واوال ، 14 مرکب واول وی وی مختلف ، 3 واول واول کانسن انٹ ہن۔ کل واول 35 ہن۔ شیکل وھ تے ݨھ دا ذکر وی کیتے۔
سرائیکی دی 45 الف بے دے مطابق الف،  ھ ، ء ، ے دے علاوہ باقی 41 کانسن انٹ، پندرھاں ݙو چشمی ھ آلے تے ڈو مخلوط نون غنہ آلے کل 58 کانسن انٹ ہن تے سولھاں واول ہن۔

IPAVowels
FrontNear-frontCentralNear-backBack
Close
Near-close
Close-mid
Mid
Open-mid
Near-open
Open